Groeide de lokale markt of verschoof alleen de gemeentegrens?

Lees de regio zoals de tabel haar bedoelt

Open de toelichting en noteer de gemeentecode, regiobenaming, verslagperiode en geografische indeling. Soms berekent een publicatie oudere jaren opnieuw voor de nieuwste grenzen. Een andere tabel kan voor ieder jaar de toen geldende indeling laten zien. In het eerste geval kan nog eens optellen tot dubbeltelling leiden. In het tweede geval kan een optelling juist nodig zijn voor een eerlijke vergelijking. Het CBS biedt hulpbestanden voor tijdreeksen met gemeentelijke indelingen en veranderingen in codes en namen. Zoek het relevante jaar op voordat je een groeipercentage berekent.

Reken eerst met een eenvoudige samenvoeging

Neem een verzonnen gemeente Noord met veertig zaken en een buurgebied Zuid met twintig. Bij een volledige samenvoeging tel je voor het oude vergelijkingsgebied samen zestig zaken. Een jaar later telt de ene nieuwe gemeente drieënzestig zaken. De toename op dezelfde geografische basis is dan drie, oftewel vijf procent. Wie alleen de veertig uit Noord tegenover drieënzestig zet, berekent 57,5 procent. Die tweede som beschrijft tegelijk een grensverandering en een verschil in aantallen. Het is geen omzet- of vestigingstrend voor dezelfde lokale markt.

Een gedeeltelijke grenswijziging vraagt meer bewijs

Verhuist slechts een straat of wijkdeel van gemeente A naar B, dan mag je niet zomaar beide volledige gemeenten optellen voor het nieuwe gebied. Zoek een publicatie op vergelijkbare grenzen of onderliggende gegevens die precies bij het overgedragen deel passen. Is die uitsplitsing niet beschikbaar, markeer dan de breuk in de grafiek en beperk de conclusie. Percentages verdienen extra aandacht. Het gemiddelde van twee gemeentelijke percentages is alleen onder bijzondere omstandigheden het percentage van de gezamenlijke bevolking. Gebruik waar mogelijk de onderliggende aantallen met hun juiste noemer.

Maak het besluit van de ondernemer weer lokaal

Een klant rijdt niet om omdat een gemeentegrens op papier anders loopt. Voor een locatievraag kun je daarom reistijd, winkelgebied of verzorgingsgebied afzonderlijk onderzoeken. Als je daarvoor een postcodegebied gebruikt, vermeld de keuze en controleer dat het gebied in beide jaren vergelijkbaar is. Schrijf bij de kaart welke herberekening is gemaakt en welke bron daarbij hoort. Kan de vraag naar nieuwe winkels niet verantwoord worden beantwoord, benoem dan welke vergelijkbare uitsplitsing ontbreekt. Daarmee voorkom je dat een bestuurlijke wijziging als commerciële kans wordt uitgelegd.

Vragen voor het vervolg

• Welke grenzen hanteert ieder verslagjaar?
• Zijn oudere cijfers al naar de nieuwe indeling herberekend?
• Kun je na een gedeeltelijke grenswijziging ook het juiste gebied terugvinden?

Bronnen

• Hulpbestanden tijdreeksen voor regionale statistieken · Centraal Bureau voor de Statistiek